Những tác dụng kì diệu của cây tía tô

Cây tía tô một cây thảo dược vô cùng quen thuộc đối với người Việt Nam. Không những thế, nó còn là một loại rau có nhiều tác dụng chữa bệnh và tăng sức đề kháng. Loài rau này thường dược dùng để nấu cháo giải cảm rất hiệu nghiệm. Đồng thời với vị thơm ngon và cay nồng, tía tô còn được dùng làm rau sống ăn kèm trong các bữa ăn hàng ngày. Vậy bạn có biết đặc điểm và thành phần của cây tía tô là gì không? Công dụng kì diệu của nó đối với con người là gì? Bạn đọc hãy cùng Kiến thức đông y tìm hiểu qua bài viết này.

  Bạn đã biết gì về cây tía tô?

Tía tô là một loại thảo mộc phát triển quanh năm có tập tính sống thành bụi, rậm rạp. Khi bạn sử dụng lá tía tô hàng ngày sẽ mang lại bạn rất nhiều lợi ích đối với sức khỏe.

Tên khoa học: Perilla frutescens.

– Tên khác: hạt tử tô, lá tô diệp và cành là tô ngạnh

Họ: Lamiaceae (Bạc hà)

Những tác dụng kì diệu của cây tía tô
Những tác dụng kì diệu của cây tía tô

1.1 Tía tô và các đặc điểm thực vật

– Tía tô là cây thân thảo phân nhánh với thân cao 0,3-2 m.

– Lá có hình bầu dục mọc đối xứng nhau. Chiều rộng 7-13 x 4,5-10 cm (lá nhỏ dần từ dưới lên trên). Lá có màu xanh lá cây hoặc màu tím, phía trên có lông, bên dưới có lông, rìa có răng cưa thô. Nhiều loại lá có màu tím cả 2 mặt, nhiều loại có màu xanh lá cây.

– Hoa mọc thành các vòng riêng biệt đối xứng nhau dài 1,5-15 cm vào cuối hạ đầu thu. Đài hoa dài khoảng 3 mm thon ngắn, tràng hoa dài 4 – 5 mm tuyến màu nâu đỏ. 

– Cuống hoa dài khoảng 1,5 mm, môi dưới dài hơn môi trên có hình chuông. Hoa có kích thước 3-4 mm, lông nhung hơi mịn, ống 2-2,5 mm.

– Quả đậu lên tới gốc có lông được bao bọc trong đài hoa. Qủa khi chín có màu nâu sẫm và thường tách ra để lộ hạt bên trong. Qủa và hạt của tía tô đều có hình cầu, đường kính từ 1 – 2mm.

1.2 Phân loại và phân bố cây tía tô tại nước ta

Cây tía tô mọc nhiều ở đồng bằng nước ta, ở nơi có độ ẩm thấp như rìa suối hay rừng cây. Loài cây này có nhiều  ở Lâm Đồng, Phú Yên, Bình Định. Nguồn gốc của tía tô được tìm thấy ở Ấn Độ và các nước Đông Nam Á như Lâm Đồng, Nam Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên. Tía tô được phân thành 2 loại chính đó là:

Tía tô xanh: Hai mặt lá có màu xanh và mép lá có răng cưa

Tía tô tím: Nhiều nơi còn gọi là tía tô đỏ. Hai mặt lá có màu đỏ. Mép lá có răng cưa.

Tía tô xanh và tim
Tía tô xanh và tim

1.3 Thành phần hóa học của tía tô

Tùy thuộc vào từng bộ phận mà tía tô có các thành phần hóa học và dưỡng chất khác nhau. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng trong 100gr tía tô chứa các thành phầng dưỡng chất như sau.

Hạt tía tô: Chứa 38 – 45% lipid, đặc biệt là acid alpha – linoleic (acid béo chưa bão hòa). Ngoài ra, dược liệu còn chứa các thành phần khác như luteolin, quercetin.

Lá tía tô: 0.2% tinh dầu chứa các thành phần hóa học như axit rosmarinic, xeton, aldehyde, hydrocarbon, furan, flavonoid hoặc axit caffeic.

– Tất cả đều chứa các loại dưỡng chất như: chất đạm, chất khoáng và 23% canxi. Dưỡng chấy vitamin 43% và 7 gram carbonhydrate cùng năng lượng calo: 37 calo

1.4 Những bộ phận được dùng làm thuốc

Trong đông y cây tía tô có vị cay, tính ôn và dùng được hầu hết các bộ phận cành, lá, thân, quả. Tía tô được thu hái quanh năm để làm rau ăn và làm thuốc theo quy kinh phế và tỳ.

Sau khi gieo hạt 2 tháng thì có thể thu hái lá, thân. Khi cây già thì bạn có thể thu hái quả để sử dụng. Tía tô khi thu hoạch có thể dùng ngay hoặc phơi khô. Tía tô phơi khô buộc kín vào túi sẽ sử dụng trong thời gian dài.

  Công dụng kì diệu của cây tía tô

Các hoạt chất chứa trong lá tía tô có tác dụng kích thích hệ thần kinh sản xuất hoạt chất hạnh phúc, giúp giảm căng thẳng và lo âu. Ngoài ra, tía tô còn có nhiều tác dụng chính như cải thiện các vấn đề về da như làm trắng da, chống dị ứng. Nhiều vùng miền còn sử dụng cây này để trị cảm lạnh, chống nhiễm trùng và điều trị viêm phế quản. Đặc biệt các công dụng kì diệu của tía tô được phát huy theo cách làm dưới đây.

Cây có thể dùng tất cả bộ phận
Cây có thể dùng tất cả bộ phận

2.1 Tăng sức đề kháng

Với các dưỡng chất đặc biệt axit rosmarinic, tía tô thường được dùng để tăng khả năng miễn dịch cho cơ thể. Hoạt chất quý trong tía tô có khả năng kích hoạt interferon. Từ đó, tía tô được  dùng như bài thuốc chống lại bệnh tật, tăng cường hệ miễn dịch, nâng cao sức khỏe.

2.2 Tía tô giúp làm giảm mỡ máu và cholesterol: 

Có thể bạn không biết, các hoạt chất tốt của tía tô có tác dụng làm giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL) trong máu. Việc thường xuyên sử dụng tía tô giúp có thể ngăn ngừa các bệnh tim mạch, giảm đau tim. Ngoài ra các chuyên gia còn nghiên cứu được tác dụng giảm xơ vữa động mạch và chống ung thư của tía tô.

2.3 Giúp giảm căng thẳng mệt mỏi

Chất chống oxy hóa có trong dược liệu có tác dụng loại bỏ gốc tự do dư thừa. Hỗ trợ hệ thần kinh trung ương, giúp sản xuất ra chất dopamine. Thêm vào đó, các thành phần hóa học có trong dược liệu còn có tác dụng tối ưu hóa chức năng của não bộ. Thường xuyên sử dụng dược liệu giúp chữa trầm cảm và tăng cường chức năng ghi nhớ. Giúp giảm stress hoặc căng thẳng.

Công dụng chữa bệnh kì diệu
Công dụng chữa bệnh kì diệu

2.4 Điều trị đau hoặc viêm khớp: 

Các acid béo có trong dược liệu có tác dụng chống viêm, giúp giảm đau và sưng ở các khớp.

Cây Thiên môn đông là dạng cây dây leo, dây dài và rủ xuống nên ở một số nơi còn gọi là dây tóc tiên. Tác dụng nổi trội nhất của thiên môn đông là bồi bổ, tăng cường sức khỏe và hiệu quả giảm ho tiêu đờm… Và còn rất nhiều công dụng hữu ích khác.

==>> Cây Thiên môn đông là gì? Công dụng và cách dùng thế nào

2.5 Chữa bệnh hen suyễn: 

Theo tài liệu dữ trữ quốc tế về dị ứng và miễn dịch học cho biết, hạt và lá tía tô có thể cải thiện các bệnh lý đường hô hấp. Bên cạnh đó, thảo dược còn có công dụng tăng dung tích phổi, giúp người bệnh dễ thở hơn. Sử dụng đều đặn giúp hỗ trợ điều trị bệnh hen suyễn.

  Các bài thuốc thần kì từ cây tía tô

Chiết xuất lá tía tô đã được chứng minh là ức chế sự tổng hợp tyrosinase và melatonin của chuột. Đây là ứng dụng tiềm năng dùng tía tô giúp làm sáng da. Uống nước lá tía tô mỗi ngày bổ sung cho cơ thể lượng dưỡng chất lớn có vai trò ngăn chặn sự hình thành sắc tố melamin. 

Giúp giảm căng thẳng mệt mỏi và giải cảm
Giúp giảm căng thẳng mệt mỏi và giải cảm

3.1 Bài thuốc chữa cảm lạnh

Lấy vỏ một quả quýt cạo rửa sạch cùng 3 lát gừng dày và một nắm lá tía tô tươi hoặc khô. Rửa sạch tất cả rồi cho vào nồi, thêm vào một bát nước, đun sôi kỹ. Uống nóng và đắp chăn ấm, chữa cảm lạnh.

3.2 Bài thuốc giải cảm

Lấy một nắm lá tía tô tươi, 2 củ hành và 3 lát gừng. Tất cả thái nhỏ cho vào bát, đập một quả trứng gà rồi múc cháo hoa vào trộn đều ăn nóng, giải cảm.

Cây mạch môn hay còn gọi là mạch môn đông (tên tiếng anh: Ophiopogon japonicus (L.f.) Ker – Gawl. Thuộc họ mạch môn đông (Convallariaceae) là cây vừa làm thuốc lại vừa làm cảnh. Chúng thường mọc ở khắp nơi, rễ là bộ phận được sử dụng để làm thuốc. 

==>>Cây mạch môn – Cùng khám phá những bài thuốc hay mạch môn

3.3 Bài thuốc trị đầy hơi, khó thở

Giã lá tía tô lấy một bát nước, hòa một chút muối cho uống một lần, chữa đau bụng, đầy hơi. Lấy cành lá tía tô và đoạn vỏ rễ cây dâu bóc trắng đun lấy độ một chén nước cho uống chữa ho, tức thở.

   Một số công dụng khác của cây tía tô

Tía tô có thành phần Preseril và các vitamin có tác dụng thanh lọc và đào thải acid uric. Loài cây này còn chứa nhiều vitamin E giúp giữ ấm da để ngăn chặn các virut cảm cúm.

Thành phần canxi, sắt và phốt pho còn giúp cải thiện tình trạng bị gout. Cuối cùng là các ông bà ta hay dùng lá tía tô để thải mồ hôi độc trong cơ thể. Một bài thuốc chữa cảm hiệu quả được lưu truyền đến tận bây giờ. Bạn có biết rằng chỉ với một ít lá tía tô cũng có thể thay đổi màu sắc làn da bạn một cách hồng hào, sáng mịn.

Tắm trắng bằng lá tía tô
Tắm trắng bằng lá tía tô

4.1 Tắm trắng bằng lá tía tô

Với cách dùng lá tía tô để làm trắng da này đả và đang được thế giới ưa chuộng đặc biệt là nước Nhật. Bằng cách tắm hay uống nước lá tía tô hàng ngày. Bạn giúp cho làn da trắng sáng và hạn chế các loại vết nhăn, tàn nhang. Bởi vì loại lá này có chứa rất nhiều loại vitamin C và A, có nhiều giá trị dinh dưỡng cao. Đồng thời có rất nhiều loại dưỡng chất như Fe, P và Ca. Đây là những chất có tác dụng làm đẹp da vô cùng hiệu quả.

4.2 Sử dụng lá tía tô để uống

Lá tía tô dùng để uống là một phương pháp được rất nhiều người sử dụng. Giúp bạn có một làn da trắng sáng và không bị khô. Nước lá tía tô sẽ giúp cơ thể bạn tăng cường sự trao đổi chất, làm ẩm da. Với việc sử dụng uống nước hàng ngày như thế này, nó sẽ giúp bạn cải thiện làn da hiệu quả như mong muốn.

Dùng lá tía tô để làm trà
Dùng để làm trà

Cách thực hiện loại trà bằng lá tía tô, bạn rửa sạch và phơi khô lá này rồi đem pha như nước trà hàng ngày. Hoặc có thể bạn sử dụng lá tía tô đun lấy nước uống, đun cho đến khi nước sôi và để nguội. Sử dụng nước uống thay nước lọc để có hiệu quả tốt nhất.

Bạn cần thực hiện uống nước lá tía tô để làm đẹp da một cách từ từ, bạn nhấp nhẹ nhàng là một lát lại nhấp 2 – 3 ngụm. Những dưỡng chất từ nước lá tía tô sẽ ngấm vào người và có tác dụng làm trắng da vô cùng hiệu quả.

4.3 Ngâm chân cùng lá tía tô

Ngoài các phương pháp như nấu cháo hay ăn sống thì dùng lá tía tô để ngâm chân hiện nay được nhiều người áp dụng.

– 1 lít nước lọc

– Thêm 20 – 50g tía tô tươi vò nát rồi cho vào bồn ngâm

– Cho nước vừa đủ vào bồn ngâm chân rồi bật chế độ để cho nước trong bồn từ từ sôi.

– Chờ nước sôi lăn tăn rồi cho thêm tinh dầu và đèn báo đủ nhiệt độ chúng ta sẽ bặt đầu ngâm chân.

Ngâm chân trị bệnh
Ngâm chân trị bệnh

Bạn còn biết công dụng gì của cây tía tô hãy chia sẻ cùng chúng tôi nhé. Cảm ơn bạn đọc quan tâm theo dõi bài viết.

Mời Bạn Đánh Giá Bài Viết Này !

Lưu Minh Ngọc

Tôi là Lưu Minh Ngọc CEO tại https://kienthucdongyvietnam.com. Tôi là Thầy thuốc, Dược sỹ của Viện Chăm Sóc Sức Khỏe Việt Nam. Tư vấn miễn phí: 0838599686 - 0833599686

Có thể bạn quan tâm

  • ANH TÚC XÁC ( Cây thuốc phiện)

    ANH TÚC XÁC ( Cây thuốc phiện)

    TỔNG QUAN VỊ THUỐC ANH TÚC XÁC ( Cây thuốc phiện) 1.Tên gọi: 1.1 Tên thường gọi: Anh túc xác 1.2 Tên khác: Anh tử xác, Giới tử xác, Mễ nang, Mễ xác, Oanh túc xác, Túc xác (Hoà Hán Dược Khảo), Mễ xác (Dị Giản Phương), Ngự mễ xác (Y Học Khải Nguyên), Yên…

    Ngày: 20 Tháng Mười Hai, 2020 | Đăng bởi: Huyền Vũ
  • AN TỨC HƯƠNG

    AN TỨC HƯƠNG

     TỔNG QUAN VỊ THUỐC AN TỨC HƯƠNG 1. Tên gọi: 1.1 Tên thường gọi: Cây Bồ đề 1.2 Tên Khác: An tức hương chi, Bồ đề, Cánh kiến trắng, Mệnh môn lục sự, Thiên kim mộc chi, Thoán hương, Tịch tà, Tiện khiên ngưu (Hòa Hán Dược Khảo), Chuyết bối la hương (Phạn Thư). 1.3…

    Ngày: 16 Tháng Mười Hai, 2020 | Đăng bởi: Huyền Vũ
  • BA KÍCH

    BA KÍCH

             TỔNG QUAN VỊ THUỐC BA KÍCH 1.Tên gọi: 1.1/ Tên thường gọi: Ba kích 1.2/ Tên khác: Ba kích (Bản Thảo Đồ Kinh). Bất điêu thảo (Nhật Hoa Tử Bản Thảo), Diệp liễu thảo, Đan điền lâm vũ, Lão thử thích căn, Nữ bản (Hòa Hán Dược Khảo). Kê nhãn đằng,…

    Ngày: 29 Tháng Mười Một, 2020 | Đăng bởi: Huyền Vũ